LGS'de boş mu bırakmalı, tahmin mi? 3 yanlış 1 doğru hesabı

Güncelleme: 31 Ekim 2026

LGS'de hiçbir fikrin olmayan bir soruyu rastgele işaretlemenin beklenen kazancı sıfırdır. Bir seçeneği gerçekten elediğinde küçük bir artıya, iki seçeneği elediğinde belirgin bir artıya döner. Bunun nedeni sınavın iki özelliği: her sorunun dört seçeneği (A, B, C, D) var ve her derste üç yanlış bir doğruyu götürüyor.

Temel tabloyu LGS net hesaplama rehberinde vermiştik. Bu yazı o tablonun bıraktığı soruları cevaplıyor: "kesin eledim" dediğin şık ne kadar kesin olmalı, kör tahmin tek bir sınavda kaç kez kaybettirir, katsayısı 4 olan derslerde karar değişir mi ve kendi tahmin isabetini nasıl ölçersin?

Beklenen net nedir, nasıl hesaplanır?

Beklenen net, aynı kararı çok sayıda soruda verdiğinde soru başına ortalama ne kazanacağını gösterir. Doğru çıkma ihtimalin p olsun. Doğru çıkarsa 1 net kazanırsın, yanlış çıkarsa 1/3 net kaybedersin:

Beklenen net = p − (1 − p) ÷ 3 = (4p − 1) ÷ 3

Formül tek bir eşik söylüyor: p, 1/4'ten büyükse işaretlemek uzun vadede kazandırır; 1/4'e eşitse fark etmez; küçükse kaybettirir. 1/4, dört seçenek arasından rastgele seçimin isabetidir. Yani asıl soru şuna dönüşür: bu soruda kör tahminden daha iyi misin?

Örneğin yüzde 40 ihtimalle doğru olduğunu düşündüğün bir şık için: 0,40 − 0,60 ÷ 3 = 0,40 − 0,20 = 0,20 net.

Şık elediğinde hesap nasıl değişir?

Elediğin seçenekler gerçekten yanlışsa ve kalanlar arasından rastgele seçiyorsan, ihtimal kalan seçenek sayısına bağlıdır:

Hesabın açık hâli: iki şık kaldığında 1/2 − 1/2 × 1/3 = 1/2 − 1/6 = 1/3; üç şık kaldığında 1/3 − 2/3 × 1/3 = 1/3 − 2/9 = 1/9. YKS'de beş seçenek ve dört yanlışa bir doğru kuralı olduğu için rakamlar biraz farklıdır; iki şık kaldığında beklenen kazanç 0,375 nettir. O hesabı YKS'de boş bırakmak mı tahmin mi rehberinde bulabilirsin.

"Kesin eledim" ne kadar kesin olmalı?

Yukarıdaki tablo elemenin hiç yanılmadığını varsayıyor. Gerçek sınavda ise bazen elediğin şıklardan biri doğru cevaptır. Bu yüzden asıl soru şu: elemen ne kadar isabetli olmalı ki işaretlemek zarar etmesin?

İki şık elediğini düşün. Doğru cevabın kalan iki şık arasında olma ihtimaline "eleme isabeti" diyelim. Kalan ikisinden birini rastgele seçersen, doğru çıkma ihtimalin eleme isabetinin yarısıdır.

Sonuç rahatlatıcı: iki şık elediğin sorularda elemen yarı yarıya bile isabetliyse ortalamada kaybetmezsin. Bunun nedeni, dört şıktan ikisini tamamen rastgele elemenin de zaten yüzde 50 isabet vermesidir.

Tek şık elediğinde eşik çok daha yüksek. Kalan üç şıktan birini seçtiğinde beklenen net (4s − 3) ÷ 9 olur; burada s, elediğin şıkkın gerçekten yanlış olma ihtimalidir. Bu, s yüzde 75'in altına indiğinde eksiye döner, çünkü dört şıktan birini rastgele elemek de yüzde 75 isabet verir. Yüzde 90 isabetle bile kazanç yalnızca +0,07 nettir. Pratik çıkarım: tek şık eleyebildiğin sorularda işaretlemek ile boş bırakmak arasındaki fark küçüktür. Asıl kazanç, iki şıkkı bir kurala, bir hesaba ya da metindeki somut bir bilgiye dayanarak elediğin sorulardadır.

Kör tahmin tek bir sınavda ne yapar?

Beklenen değer bir ortalamadır; tek bir sınavda ne olacağını söylemez. Hiç fikrin olmayan 6 soruyu rastgele işaretlediğini düşün. Beklenen net sıfır, ama gerçekleşebilecek sonuçlar şöyle dağılır:

Yani altı soruyu körlemesine işaretlediğinde netin yaklaşık yüzde 53 ihtimalle düşer, yüzde 47 ihtimalle artar; ortalamada ikisi birbirini götürür. İki şıkkı gerçekten elediğin altı soruda ise tablo tersine döner: netin yalnızca yaklaşık yüzde 11 ihtimalle düşer, yaklaşık yüzde 89 ihtimalle artar.

Bu, kör tahminin yasak olduğu anlamına gelmez; beklenen kazancı olmayan, sonucu dalgalı bir hamle olduğunu gösterir. Netinin öngörülebilir olmasını istiyorsan, hiç fikrin olmayan soruyu boş bırakmak daha sakin bir seçimdir.

Katsayısı 4 olan derslerde karar değişir mi?

LGS puanında Türkçe, Matematik ve Fen Bilimleri 4, İnkılap Tarihi, Din Kültürü ve Yabancı Dil 1 katsayıyla sayılır. Katsayı, tahminin hem kazancını hem de riskini aynı oranda büyütür; ama beklenen değerin artı mı eksi mi olduğunu değiştirmez. Sıfırın dört katı da sıfırdır.

Sitenin puan hesaplayıcısındaki net değerleriyle, bir soruda vereceğin kararın puana ortalama etkisi:

Değerler tahminidir; sitenin LGS puan hesaplayıcısıyla, geçmiş yıl LGS sonuçlarından türetilmiş katsayılar kullanılarak hesaplandı. Gerçek puan o yılın aday dağılımına göre değişir. MEB'in gerçek hesabında her dersin neti standart puana çevrilir; net arttıkça standart puan da düzenli biçimde arttığı için kararın yönüyle ilgili sonuç orada da geçerlidir.

Bir örnek: Matematik'te 6 soruyu boş bıraktın ve bunların 4'ünde iki şıkkı gerçek bir gerekçeyle eleyebiliyorsun. Bu dördünü işaretlemenin beklenen katkısı 4 × 1/3 ≈ 1,33 net, hesaplayıcıya göre yaklaşık 6,2 puandır. Aynı durum Yabancı Dil'de olsaydı beklenen katkı yaklaşık 2 puan olurdu.

Katsayı neyi değiştirir öyleyse? Önceliği. Son dakikalarda boşlarına dönecek zamanın varsa, iki şık eleyebildiğin Matematik, Türkçe ve Fen sorularına dönmek, aynı durumdaki 10 soruluk ders sorularına dönmekten yaklaşık iki ila üç kat daha değerlidir.

Hangi durumda işaretlemeli, hangisinde boş bırakmalı?

"İçime doğdu" diye seçtiğin şıklar ayrı bir durum. Sezgiyle yaptığın seçimlerin isabetinin kör tahminden yüksek olup olmadığını önceden bilemezsin; bunu ancak kendi verinle görebilirsin.

Gerekçeli eleme: ders ders ipuçları

İki şıkkı "gerçek bir gerekçeyle" elemek ne demek? Gerekçe, sezgiden farklı olarak bir kurala, bir hesaba ya da metindeki somut bir bilgiye dayanır. Her derste farklı ipuçları işe yarar:

Bu ipuçlarının ortak yanı, elemeyi denetlenebilir kılmalarıdır: sınavdan sonra "Bu şıkkı neden elemiştim?" diye sorduğunda bir cevabın olur. Sezgiyle yapılan elemede bu cevap yoktur. Denemelerde bir tahmini iki şık elenmiş sayacaksan, gerekçesini tek cümleyle söyleyebilmelisin.

Matematik'te seçeneği yerine koymak güçlü bir eleme aracıdır ama zaman alır; süre planını bozacak kadar uzuyorsa soruyu ikinci tura bırak. Türkçe'de sık rastlanan bir eleme hatası, metinde geçen ama sorunun istediği şey olmayan bir ifadeyi doğru sanmaktır. Seçeneklere geçmeden önce soru kökünü bir kez daha okumak bu hatayı azaltır. Uzun metinli, görsel ve grafikli sorularda bilgiyi ayıklamanın yollarını LGS yeni nesil sorular rehberinde bulabilirsin.

Stratejini denemede test et

Asıl kazanç kendi isabetini ölçmekte. Denemelerde tahminle işaretlediğin her sorunun yanına kitapçıkta küçük bir kod koy:

• T2: İki şıkkı eledim, kalan ikisinden birini seçtim.
• T1: Bir şıkkı eledim, kalan üçünden birini seçtim.
• S: Eleme yapmadım, sezgiyle seçtim.

Anahtar açıklanınca bu soruları ayrı ayrı say. Birkaç denemenin sonunda elinde şöyle bir tablo olur (sayılar varsayımsal):

Bu varsayımsal öğrenci için karar açık: T2 sorularını işaretlemeye devam etmeli, S sorularını boş bırakmalı. T1'de kazanç o kadar küçük ki, bu sorulara harcadığı süreyi başka sorulara vermesi daha mantıklı olabilir.

Karar vermeden önce yeterli sayıda tahmin biriktir. Beş tahminlik bir kayıtta iki üç şanslı doğru, oranı tamamen değiştirir; birkaç denemeye yayılmış 20–30 tahmin çok daha güvenilir bir tablo verir. Kayıtları ders ders ayırmak da işe yarar: Fen'de iki şık elediğin tahminler çok isabetliyken Türkçe'de aynı kod daha düşük çıkabilir. O zaman kuralın da ders ders değişir.

Sanal optikle cevaplarını girdiğinde hangi soruları yanlış yaptığını numarasıyla görürsün; kitapçıktaki kodları bu listeyle eşleştirmek birkaç dakika sürer. Açıklanan deneme anahtarlarını LGS sayfasında bulabilirsin. Tahmin kayıtlarını analiz rutinine eklemek için LGS deneme analizi rehberine göz at.

Sınav anında: süre, cevap değiştirme ve optik

• Karar ikinci turun işi. Tahmin kararı birkaç saniye sürer; asıl maliyeti, karar vermeden önce soruda harcanan süredir. Turlama düzeninde tahmin kararı ikinci turun sonunda verilir; ayrıntısı LGS süre yönetimi rehberinde.
• Silgiyi tam kullan. Bir cevabı değiştireceksen eskisini iz bırakmadan sil. 2026 LGS kılavuzuna göre tamamen silinmeden değiştirilen ya da birden fazla seçeneği işaretlenmiş cevap yanlış sayılır; bu, iyi bir tahmini bile cezaya çevirir.
• Toplu doldurma yapma. Son dakikada boşları aynı harfle doldurmak kör tahminle aynı şeydir: beklenen kazancı yok, üstelik telaşla satır kaydırma riski getirir.
• Cevap değiştirmeyi de ölç. İlk cevabını ancak soruyu yeniden okuyup somut bir hata bulduğunda değiştirmek iyi bir alışkanlıktır. Denemelerde değiştirdiğin cevapların kaçının yanlıştan doğruya, kaçının doğrudan yanlışa döndüğünü say; kendi verin sana hangi durumda değiştirmen gerektiğini söyler.