LGS net nasıl hesaplanır? 3 yanlış 1 doğru kuralı ve örnek deneme

Güncelleme:

LGS'de (Liselere Geçiş Sistemi kapsamındaki merkezi sınavda) ve 8. sınıfların çözdüğü Türkiye geneli LGS denemelerinde sonucu belirleyen, doğru sayısı değil nettir. Net, rastgele işaretlenen cevapların etkisini dengelemek için yanlışların bir kısmını doğrulardan düşer. Bu yazıda kuralı, tam bir denemenin ders ders hesabını ve "boş mu bırakayım, işaretleyeyim mi" sorusunun sayısal cevabını bulacaksın.

Formül: net = doğru − yanlış ÷ 3

LGS'de her derste üç yanlış bir doğruyu götürür. Her yanlış cevap netini üçte bir, yani yaklaşık 0,33 düşürür. Boş bırakılan soru neti ne artırır ne azaltır.

  • 20 soruluk Türkçe testinde 15 doğru, 3 yanlış, 2 boş: 15 − 3 ÷ 3 = 14 net
  • Aynı testte 15 doğru, 0 yanlış, 5 boş: 15 net
  • 15 doğru, 5 yanlış, 0 boş: 15 − 1,67 = 13,33 net

Son iki satırda doğru sayısı aynı; fark yalnızca kalan beş sorunun boş mu yanlış mı olduğunda. Beş yanlış, beş boşa göre 1,67 net kaybettirir. YKS'de bu oran dört yanlışa bir doğrudur; LGS'de yanlışın cezası biraz daha ağırdır.

Netler ders ders hesaplanır

Her dersin yanlışı kendi içinde üçe bölünür, sonra ders netleri toplanır. LGS iki oturumdan oluşur:

  • Sözel bölüm (50 soru): Türkçe 20, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 10, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 10, Yabancı Dil 10
  • Sayısal bölüm (40 soru): Matematik 20, Fen Bilimleri 20

Türkiye geneli LGS denemeleri de bu düzeni izler. Oturum süreleri ve saatleri için LGS soru dağılımı rehberine bakabilirsin.

Örnek: tam bir LGS denemesinin hesabı

Aşağıda 90 soruluk bir denemeyi çözmüş bir öğrencinin sonuçları var. Her satırdaki net, o dersin doğru sayısından yanlış sayısının üçte biri çıkarılarak bulundu.

DersSoruDoğruYanlışBoşNet
Türkçe20172116,33
İnkılap Tarihi109108,67
Din Kültürü109019,00
Yabancı Dil108207,33
Matematik20143313,00
Fen Bilimleri20163115,00

Bu tablodan üç toplam çıkar:

  • Sözel net: 16,33 + 8,67 + 9 + 7,33 = 41,33 (50 üzerinden)
  • Sayısal net: 13 + 15 = 28 (40 üzerinden)
  • Toplam net: 41,33 + 28 = 69,33 (90 üzerinden)

Öğrencinin 73 doğrusu var; 11 yanlışı toplam netinden yaklaşık 3,67 eksiltmiş. Bu yanlışların hepsi boş kalsaydı toplam neti 73 olacaktı. Sitenin puan hesaplayıcısına göre bu fark yaklaşık 13 puan ediyor (2024 LGS sonuçlarından türetilmiş katsayılarla yapılan bir tahmin).

Ağırlıklı net: hangi net daha çok sayılır?

LGS puanında dersler aynı ağırlıkta değildir. MEB'in katsayılarına göre Türkçe, Matematik ve Fen Bilimleri 4, İnkılap Tarihi, Din Kültürü ve Yabancı Dil 1 ile çarpılır. Bu yüzden toplam netin yanında ağırlıklı neti de hesaplamak işe yarar: her dersin netini katsayısıyla çarpıp toplarsın.

Yukarıdaki örnekte:

  • Türkçe, Matematik, Fen: (16,33 + 13 + 15) × 4 = 44,33 × 4 ≈ 177,33
  • İnkılap, Din, Yabancı Dil: 8,67 + 9 + 7,33 = 25
  • Ağırlıklı net: 177,33 + 25 ≈ 202,33 (en fazla 60 × 4 + 30 × 1 = 270)

Ağırlıklı net puanın kendisi değildir; derslerin puandaki payını gösteren pratik bir ölçüdür. Bu örnekte ağırlıklı netin yaklaşık 177'si, yani onda dokuza yakını, katsayısı 4 olan üç dersten geliyor. Sitenin hesaplayıcısı bu netleri yaklaşık 424,81 puana çeviriyor; bu da bir tahmindir. Netin puana nasıl dönüştüğünü LGS puan hesaplama rehberinde anlattık.

Boş mu bırakmalı, işaretlemeli mi?

LGS'de her sorunun dört seçeneği (A, B, C, D) vardır. Üç yanlış bir doğruyu götürdüğü için, hiç fikrin yokken rastgele işaretlemenin beklenen kazancı tam sıfırdır: dört sorudan birini tutturup üçünü kaçırırsan kazandığın 1 net ile üç yanlışın götürdüğü 1 net birbirini siler. Seçenek eleyebildikçe hesap değişir:

DurumDoğru çıkma ihtimaliSoru başına beklenen net
Hiç fikrin yok4'te 10
Bir seçeneği kesin eledin3'te 1yaklaşık +0,11
İki seçeneği kesin eledin2'de 1yaklaşık +0,33

Yani iki seçeneği gerçekten eleyebildiğinde işaretlemek uzun vadede kazandırır. Ama "kesin eledim" sandığın şık aslında doğruysa hesap tersine döner; tablo yalnızca elemenin gerçekten doğru olduğu durumu gösterir. Hiç fikrin yoksa boş bırakmak beklenen neti değiştirmez, üstelik sonucunu daha öngörülebilir kılar. Denemelerde tahminle işaretlediğin soruları kitapçıkta ayrıca işaretlersen, kendi eleme isabetini zamanla görürsün.

İptal edilen soru ve sık yapılan hesap hataları

Bir soru iptal edilirse o soru herkes için hesaptan çıkar; neti ne artırır ne azaltır. Deneme anahtarında iptal edilen soru "İptal" diye görünür ve sitedeki net hesabı bunu kendiliğinden dikkate alır.

Hesapta en sık karşılaşılan hatalar şunlar:

  • YKS alışkanlığıyla yanlışları dörde bölmek. LGS'de bölen 3'tür.
  • Yanlışları toplam üzerinden bölmek. Toplam net değişmez ama ders netlerin ve ağırlıklı netin yanlış çıkar.
  • Kitapçık türünü karıştırmak. A kitapçığını çözüp B anahtarıyla kontrol edersen netin anlamsızlaşır; kitapçık türü rehberine göz at.
  • Netleri tam sayıya yuvarlamak. 13,67 neti 14 diye yazmak küçük bir fark gibi görünür, ama katsayısı 4 olan derslerde bu küsuratlar toplanınca puana yansır.

Hesabını kontrol etmenin üç kolay yolu

Elle hesap yaptıysan sonucun sağlamasını birkaç saniyede yapabilirsin:

  • Satır toplamı: Her derste doğru + yanlış + boş, o dersin soru sayısına eşit olmalı. Türkçe'de 17 + 2 + 1 = 20 gibi. Eşit değilse ya bir soruyu iki kez saymışsın ya da optikte kaydırma yapmışsın.
  • Küsurat: LGS'de yanlışlar üçe bölündüğü için bir dersin neti her zaman tam sayıyla, ,33 ile ya da ,67 ile biter. 1 yanlış 0,33, 2 yanlış 0,67, 3 yanlış tam 1 net götürür. Netin ,25, ,5 ya da ,75 ile bitiyorsa yanlışları dörde bölmüşsündür.
  • Sınırlar: Bir dersin neti soru sayısını aşamaz. En kötü durumda negatif olabilir: 20 sorunun hepsini yanlış yapan birinin neti −6,67 olur. Netin sıfırın altındaysa, o derste bilmeden işaretlediğin soru sayısı fazladır.

Netini sitede hesapla

LGS cevap anahtarları sayfasından denemeni bul, kitapçık türünü seç ve cevaplarını sanal optikte işaretle ya da her dersin doğru-yanlış sayısını yaz. Netin ders ders ve sözel/sayısal bölüm toplamlarıyla çıkar; aynı denemeye net girenler arasındaki tahmini yerini de görürsün. Elinde yalnızca doğru-yanlış sayıları varsa LGS puan hesaplama sayfası yeterli: netlerinin yanında tahmini puanın da çıkar. Girdiğin denemeler karnende birikir; netlerinin deneme deneme nasıl değiştiğini oradan izleyebilirsin.

Sık sorulan sorular

LGS'de kaç yanlış bir doğruyu götürür?

Üç yanlış bir doğruyu götürür. Her dersin netinden o dersteki yanlış sayısının üçte biri düşülür; boş bırakılan soru neti etkilemez.

LGS'de rastgele işaretlemek mantıklı mı?

Dört seçenekli sorularda hiç fikrin yokken rastgele işaretlemenin beklenen kazancı sıfırdır. En az bir seçeneği gerçekten eleyebiliyorsan işaretlemek uzun vadede küçük bir artı getirir.

Ağırlıklı net nedir?

Türkçe, Matematik ve Fen netlerinin 4 ile, diğer üç dersin netlerinin 1 ile çarpılıp toplanmasıdır. En yüksek değeri 270’tir; puanın kendisi değil, derslerin puandaki payını gösteren bir ölçüdür.

Sözel ve sayısal net nasıl bulunur?

Sözel net Türkçe, İnkılap Tarihi, Din Kültürü ve Yabancı Dil netlerinin toplamıdır (50 üzerinden). Sayısal net Matematik ve Fen Bilimleri netlerinin toplamıdır (40 üzerinden).