Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli nedir? Sınıf sınıf geçiş takvimi

Güncelleme: 31 Ekim 2026

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, MEB'in 2024-2025 eğitim öğretim yılından itibaren sınıf sınıf uygulamaya koyduğu yeni öğretim programlarının ortak çerçevesidir. 31 Ekim 2026 itibarıyla okul öncesinde, ilkokul 1, 2 ve 3, ortaokul 5, 6 ve 7, lise hazırlık ile 9, 10 ve 11. sınıflarda uygulanıyor. Talim ve Terbiye Kurulu kararındaki kademeli takvime göre 2027-2028'de 4, 8 ve 12. sınıflar da eklenecek; böylece bütün sınıflar yeni programla okuyor olacak.

Model bir sınav sistemi değil. LGS ve YKS'nin düzeni yerinde duruyor; değişen, derste öğretilen içerik, öğretilme biçimi ve yeni programla okuyanlara sınavda sorulacak sorular.

Maarif Modeli kısaca nedir?

MEB modelin nihai hedefini "yetkin ve erdemli insan" yetiştirmek olarak tanımlıyor. MEB'in tanımında yetkinlik bir alanda gerekli bilgi ve becerilere sahip olmayı, erdem ise ruhsal olgunluğu, yani ahlaken övülen meziyetleri anlatıyor. Bu çerçevede Talim ve Terbiye Kurulu'nun 23 Mayıs 2024 tarihli kararıyla, okul öncesinden liseye 26 dersin öğretim programı ile bunların ortak çerçevesini çizen bir ortak metin kabul edildi. Programların her biri belirli bir yıl ve sınıftan başlayarak, çoğu kademeli biçimde uygulanıyor.

MEB'in anlatımına göre program geliştirme 2023'te tam zamanlı komisyonlarla başladı. Süreçte yaklaşık 260 akademisyen ve 700'ü aşkın öğretmen görev aldı, 17 bin öğrencinin yanıtladığı bir anket yapıldı. Sonuçta müfredat yoğunluğunun ortalama yüzde 35 sadeleştirildiği açıklandı.

Bu bir ortalama; her derste aynı oranda azalma olduğu anlamına gelmiyor. MEB Bakanı da yeni programda bazı konuların çıkarılmış, bazılarının üst sınıflara bırakılmış, bazılarının yerinin değişmiş olabileceğini söyledi. Bu yüzden "yeni müfredat daha kolay" demek de, "tamamen başka bir müfredat" demek de eksik kalır.

Modelin temel fikirleri: MEB'in anlatımıyla

Modelin resmi tanıtım sayfasında (tymm.meb.gov.tr) öğrenci profili, erdem-değer-eylem çerçevesi ve beceriler çerçevesi modelin ana bileşenleri olarak anlatılıyor. Aşağıdaki tablo bunları, beceriler çerçevesinin parçası olan okuryazarlık becerilerini ve programlarda sık geçen öğrenme çıktısı kavramını MEB'in kullandığı adla ve sınıfta neye karşılık gelebileceğiyle özetliyor. Sağ sütundaki örnekler açıklama amaçlıdır; gerçek etkinlikler dersten derse değişir.

Beceri temelli öğrenme ne demek?

Beceri çerçevesinde en çok konuşulan kısım kavramsal becerilerdir. MEB bunları üç basamakta tanımlıyor: sayma, okuma, ölçme gibi temel beceriler; karşılaştırma, sınıflandırma, çıkarım yapma, yorumlama ve akıl yürütme gibi bütünleşik beceriler; karar verme, problem çözme ve eleştirel düşünme gibi üst düzey düşünme becerileri. Programlardaki her öğrenme çıktısı bu becerilerden birini bir dersin içeriğiyle birleştirir.

Pratikte bu, sorunun "neyi biliyorsun?"tan "bildiğinle ne yapabiliyorsun?"a kaymasıdır. Bilgi hâlâ temeldir; konuyu bilmeyen öğrenci tabloyu da yorumlayamaz. Ama derste ve sınavda bilginin bir durum içinde kullanılması daha sık istenir.

Erdem-değer-eylem çerçevesi

Çerçeve, değerleri eylemlerden değerlere, değerlerden erdemli insana uzanan bir yol olarak kuruyor. Çatı değerler saygı, sorumluluk ve adalettir; altında dürüstlük, çalışkanlık, sabır, merhamet, tasarruf, vatanseverlik ve yardımseverlik gibi toplam 20 değer sayılıyor. MEB bunları ayrı bir ders olarak değil, programların içine yerleşmiş ve öğrenme yaşantılarında ele alınan unsurlar olarak anlatıyor.

Farklılaştırma ve okul temelli planlama

Modelin ortak metninde iki kavram daha var. Farklılaştırma, "yarıştıran ve ayrıştıran değil, bireysel farklılıklara duyarlı" bir yaklaşım olarak tanımlanıyor ve zenginleştirme ile destekleme diye iki bileşenden oluşuyor. Okul temelli planlama ise programların uygulanmasında esneklik sağlamayı ve yerel ihtiyaçların dikkate alınmasını amaçlıyor.

Hangi yıl hangi sınıflar yeni programa geçti?

Geçiş, her kademenin ilk sınıfından başlayıp her yıl bir üst sınıfa yayılıyor. MEB'in eğitim öğretim yılı başındaki açıklamalarına göre tablo şöyle:

Son satır, geçişin aynı düzenle sürmesi hâlinde ortaya çıkan tablodur. Talim ve Terbiye Kurulu kararında da örneğin 8. sınıf İnkılap Tarihi programının ve ilkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler programının 2027-2028'den itibaren uygulanacağı yazıyor.

Bazı dersler, o derse başlanan sınıftan yürür. Fen Bilimleri ilkokulda 3. sınıfta başladığı için yeni ilkokul fen programı 2026-2027'de 3. sınıfla devreye girdi. Her yılın kesin listesi, MEB'in o yıl başında yayımladığı genelge ve duyurularda yer alır.

Senin sınıfın hangi programda ve hangi sınava denk geliyor?

En çok merak edilen nokta, yeni programın merkezi sınavlara ne zaman yansıyacağı. 2026-2027'de hangi sınıfta olduğuna göre durum şöyle (normal ilerleme varsayımıyla):

MEB, yeni programla okuyan öğrencilerin YKS'ye ve LGS'ye ilk kez 2028'de gireceğini ve bunun bir sınav sistemi değişikliği olmadığını açıkladı. Sınav sınav ayrıntılar için Maarif Modeli ve YKS ile Maarif Modeli ve LGS rehberlerine bakabilirsin. Tablodaki 2027 tarihleri, ÖSYM'nin 28 Ekim 2026'da yayımladığı takvimden ve MEB'in 30 Ekim 2026 tarihli LGS duyurusundan alındı.

Ders kitaplarında ne değişti?

Yeni programla birlikte ders kitapları da yeniden yazıldı. MEB'in 2024'te ilk kitaplar için yaptığı açıklamaya göre kitaplar "beceri örgüsü temelli" hazırlandı ve uygulama ağırlıklı, sadeleştirilmiş bir içerik kullanıldı. Kitaplardaki karekodlar animasyon, simülasyon ve artırılmış gerçeklik gibi dijital içeriklere yönlendiriyor. O yıl matematik kitapları ile ilkokul 1. ve ortaokul 5. sınıf kitapları dönemlik iki ayrı kitap olarak tasarlandı.

Programlarla birlikte ders listesinde de yenilik oldu: MEB'in 2024 değerlendirmesine göre aile, adabımuaşeret ve nezaket kuralları gibi seçmeli dersler ilk kez programlarda yer aldı. Öğretmenler için de modele özel eğitici eğitimi kursları başlatıldı.

Ders kitaplarının yanında farklılaştırma etkinlik kitapları, öğretim materyalleri ve telafi programları da tymm.meb.gov.tr'de yayımlanıyor. Ders kitabını yalnızca konu anlatan bir kitap gibi değil, programın uygulandığı ana materyal gibi düşün. İçindeki etkinlikler ve ölçme soruları, programın nasıl okunması gerektiğini en açık gösteren yer.

Bir uyarı: MEB, bazı yardımcı kaynaklardaki "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne uygundur" ibaresinin gerçeği yansıtmayabileceğini söyledi ve örnek soruların Bakanlığın kendi platformlarından takip edilmesini önerdi. Kapaktaki ibare, içerideki konuların yeni programla örtüştüğünün garantisi değil.

Okuldaki ölçme ve değerlendirme nasıl değişti?

Modelin ortak metni ölçmeyi "problem çözmeye dayalı; durum, süreç ve sonuç temelli; çok boyutlu" bir yaklaşım olarak tanımlıyor. Bu anlayış süreç değerlendirme, öğretimsel değerlendirme ve öğrenme kanıtları gibi bileşenlerden oluşuyor; ön değerlendirme de öğrenme sürecinin bir parçası sayılıyor. Yani hedef, notun yalnızca dönem sonundaki yazılıdan değil, süreç boyunca toplanan kanıtlardan da beslenmesi.

Okullar arasında birlik sağlamak için MEB her yıl taslak çerçeve yıllık planlar yayımlıyor. 2026-2027 planlarının amaçları arasında ölçme ve değerlendirmede etkililik ve yazılı sınavlarda birliktelik sayılıyor. Hangi sınavın, projenin ya da performans çalışmasının notuna nasıl yansıdığını en doğru okulundan ve ders öğretmenlerinden öğrenirsin.

Ölçme, öğretmen yetiştirmede de öne çıkarılıyor. MEB, Millî Eğitim Akademisi'ne yeni alınacak öğretmenlere "Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Yöntem ve Teknikleri" ile "Sınıf İçi Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları" derslerinin verileceğini açıkladı. Yani okuldaki sınavların da zamanla yeni yaklaşıma daha çok benzemesi bekleniyor.

Merkezi sınavlar tarafında MEB'in açıklaması şöyle: soru tipleri yeni programla uyumlu, beceri ve bağlam temelli olacak; sınavlar yine çoktan seçmeli olacak ve sorular programdaki konulardan gelecek. Bu değişiklik, yeni programla okuyanların gireceği 2028 sınavlarından itibaren geçerli.

Öğrenci olarak ne yapmalısın?

Modelin derse yansıması somut bir alışkanlık değişikliği istiyor. Aşağıdaki karşılaştırma açıklama amaçlı, varsayımsal bir örnek:

• Bilgiyi soran soru: "Çözünme hızını artıran etkenlerden biri hangisidir?"
• Bilgiyi kullandıran soru: Dört deney kabındaki su sıcaklığı, karıştırma ve tanecik boyutu bir tabloda verilir; hangi iki kabın karşılaştırılmasıyla sıcaklığın etkisinin gösterilebileceği sorulur.

İkinci soruyu çözmek için yine aynı bilgiye ihtiyacın var; ama bilgiyi tablodan veri ayıklayıp değişkenleri kontrol ederek kullanman gerekiyor. Bu yüzden:

• Ders kitabını ana kaynak yap. Kitaptaki etkinlikleri ve bölüm sonu ölçme sorularını atlamadan çöz.
• Her gün kısa bir okuma ve yorum çalışması yap. Bir paragraf, bir grafik ya da bir tablo seç; ne söylüyor, ne söylemiyor?
• Yanlışlarını türüne göre ayır. Bilgi eksiği mi, yanlış okuma mı, işlem hatası mı? Yöntemi deneme sonrası analiz rehberinde anlattık.
• Okul notlarını ihmal etme. Lisede aldığın notlar diploma notunu oluşturur ve diploma notu YKS'de yerleştirme puanına eklenir; ayrıntılar OBP rehberinde.

Veli olarak neye dikkat etmelisin?

İki çocuğun varsa farklı programlarla okuyor olabilirler. 2026-2027'de 8. sınıftaki çocuk önceki programla, 7. sınıftaki kardeşi yeni programla ilerliyor. Büyük kardeşin kitaplarını ya da yardımcı kaynaklarını küçük kardeşe devretmeden önce sınıf ve program uyumuna bak.

MEB, tymm.meb.gov.tr'de temel eğitim ve ortaöğretim için ayrı veli bilgilendirme kılavuzları ile ortaöğretim öğrencileri için bir bilgilendirme kılavuzu yayımladı. Yeni sistemi anlamak için ilk başvuracağın yer burası olmalı. Ödevlerde çocuğunun yerine iş yapmak yerine "Ne yapman isteniyor? Hangi bilgiyi kullanacaksın?" diye sormak, modelin istediği beceriyi evde de destekler.

Sosyal medyada sık sık "LGS kalkıyor", "YKS değişiyor" türünden iddialar dolaşıyor. MEB'in Aralık 2025'ten bu yana yaptığı açıklamalar ise aynı yönde: sistem değişmiyor, sorular yeni programa uyarlanıyor. Bir haberin dayanağı MEB ya da ÖSYM'nin resmi açıklaması değilse temkinli ol.

Neler değişmedi?

• Sınavların düzeni: LGS iki oturumlu, YKS üç oturumlu yapısıyla sürüyor. 2027 LGS 13 Haziran 2027 Pazar, 2027 YKS ise 19–20 Haziran 2027'de yapılacak.
• Netin hesaplanması: LGS'de üç yanlış, YKS'de dört yanlış bir doğruyu götürüyor; bu kurallar için açıklanmış bir değişiklik yok.
• Ders kitabının merkezde olması: MEB, 2025 LGS'nin sorularını incelediği raporda soruların ücretsiz dağıtılan ders kitaplarındaki içerikle örtüştüğünü açıkladı. Yeni dönemde de ders kitabı sınavların temel kaynağı olarak anılıyor.

Bu yıl 8. ve 12. sınıflar önceki programla sınava hazırlandığı için 2026-2027 sezonundaki Türkiye geneli denemelerin de büyük ölçüde mevcut düzeni izlemesi beklenir. Deneme günlerini deneme takvimi sayfasında görebilirsin.

Güncel bilgiyi nereden takip etmelisin?

• tymm.meb.gov.tr: Öğretim programları, ders kitapları, çerçeve planlar, veli ve öğrenci kılavuzları.
• meb.gov.tr: Uygulama takvimi, genelgeler, LGS duyuruları ve örnek sorularla ilgili haberler.
• osym.gov.tr: YKS takvimi ve kılavuzu; YKS'nin bağlayıcı kuralları her yıl kılavuzda yer alır.

Bu yazıdaki bilgiler 31 Ekim 2026 itibarıyla MEB ve ÖSYM'nin resmi açıklamalarına dayanıyor. Uygulama takvimi ya da sınavlarla ilgili yeni bir karar açıklanırsa yazıyı güncelleyeceğiz.