Branş denemesi nedir, ne zaman çözülür? Süre hedefleri ve plan

Güncelleme: 31 Ekim 2026

Branş denemesi, sınavın tek bir testini ya da dersini, gerçek sınava yakın soru sayısı ve konu karışımıyla, süre tutarak çözdüğün denemedir: 40 soruluk bir TYT Temel Matematik denemesi ya da 14 soruluk bir AYT Fizik denemesi gibi. Genel denemenin küçük bir kopyası gibi görünse de başka bir şeyi ölçer: yorgunluk ve testler arası geçiş işin içine girmeden, o dersteki bilgini ve hızını.

Sezon boyunca genel deneme ile branş denemesi arasındaki dengenin nasıl değiştiğini ve ayda kaç deneme çözülebileceğini deneme takvimi planlama yazısında anlattık. Burada branş denemesinin kendisine odaklanıyoruz: neyi ölçer, hangi derste ne kadar sürede çözülür, haftaya nasıl yerleşir ve hangi kullanımlarda işe yaramaz.

Branş denemesi, konu testi ve genel deneme arasındaki fark

Üçü sık karıştırılır, çünkü üçünde de soru çözersin. Fark, neyi ölçtüklerindedir:

Bir uyarı: bazı kitaplarda yalnızca birkaç konuyu kapsayan kısa setler de "branş denemesi" diye adlandırılır. Çözmeden önce kapsamına bak. Belirli konularla sınırlı bir set konu testine daha yakındır; sonucunu dersin geneline yorumlamamalısın.

Branş denemesinin soru sayısı, sınavdaki testin ya da bölümün soru sayısını izler. TYT'de Türkçe ve Temel Matematik 40'ar, Sosyal Bilimler ve Fen Bilimleri 20'şer sorudur. AYT'de Fen Bilimleri testi Fizik 14, Kimya 13, Biyoloji 13 sorudan; Türk Dili ve Edebiyatı–Sosyal Bilimler-1 testi Edebiyat 24, Tarih-1 10, Coğrafya-1 6 sorudan oluşur. Ayrıntılı dağılım YKS test yapısı yazısında.

Ders ders süre hedefleri

Branş denemesini süre tutmadan çözersen ölçtüğün şey konu bilgisi olur, deneme değil. Süreyi belirlerken başlangıç noktası, genel denemede o teste ayırdığın paydır. TYT için TYT süre yönetimi yazısındaki örnek plana göre hedefler şöyle kurulabilir:

Sınava yakın hedefin genel denemedeki paydan biraz kısa olmasının nedeni basit: branş denemesine dinç başlarsın, genel denemede ise aynı teste yorgun ve önceki testlerin baskısıyla gelirsin. Branşta birkaç dakika önde bitirmeye alışmak, genel denemede bu farkı karşılar.

AYT'de 180 dakika seçtiğin testlere bölünür. Aşağıdaki hedefler bir başlangıç önerisidir; kendi hızını ölçtükçe değiştir:

Sayısal öğrencisi için başlangıç hedeflerinin toplamı 165 dakikadır (Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji); 180 dakikadan geriye ikinci tur ve kodlama için 15 dakika kalır. Eşit ağırlıkta Matematik, Edebiyat ile Tarih-1 ve Coğrafya-1 hedeflerinin toplamı 143 dakikadır. Bu sayılar bir öneridir; senin için Edebiyat daha uzun sürüyorsa dakikaları oraya kaydır.

Süre dolunca kalemi bırak, sonra devam et

Bir branş denemesinden iki net çıkarmak, süre sorununu bilgi sorunundan ayırmanın en kolay yoludur. Süre dolduğunda o ana kadar yaptığın işaretlerin altına bir çizgi çek. Sonra kalan soruları süresiz çöz ve farklı bir işaretle not et. Anahtarla kontrol ettiğinde iki net hesaplarsın: süreli net ve süresiz net.

Diyelim ki bir TYT Temel Matematik branşında süreli netin 24, süresiz netin 30. Aradaki 6 net bilgiden değil süreden geliyor; çalışman gereken şey konu değil, hız ve soru seçimi. İki net birbirine yakın ve ikisi de düşükse sorun bilgidir; konu çalışmasına dönmelisin.

Fen ve sosyal testlerinde birleşik mi, ayrı mı?

TYT ve AYT'deki Fen Bilimleri testleri sınavda tek test olarak gelir; branş denemeleri ise çoğu zaman derslere ayrılmış olarak bulunur. İkisinin farklı işleri vardır. Ayrı ders denemeleri hangi derste takıldığını net gösterir ve konu döneminde daha kullanışlıdır. Birleşik test ise sınavdaki gibi bir dersten ötekine geçmeyi ve süreyi dersler arasında paylaştırmayı çalıştırır.

Pratik bir yol: konu döneminde dersleri ayrı ayrı ölç, bahara doğru ayda bir iki kez Fizik, Kimya ve Biyoloji'yi art arda, tek bir süreyle çöz. Yukarıdaki tabloya göre AYT'nin bu 40 sorusu için başlangıç hedeflerinin toplamı 75 dakikadır (30 + 25 + 20). Aynı mantık TYT Sosyal Bilimler'deki Tarih, Coğrafya, Felsefe ve Din Kültürü bölümleri için de geçerlidir: 20 soruluk testi tek parça çözmek, kısa bilgi sorularında ritim kazanmanın yoludur.

Branş denemesi seçerken nelere bakmalı?

• Kapsam: Bütün konuları sınavdakine yakın oranda mı kapsıyor, yoksa birkaç konuyla mı sınırlı?
• Soru sayısı: Sınavdaki test kadar mı? 30 soruluk bir matematik seti, 40 soruluk testin süre hedefleriyle karşılaştırılamaz.
• Zorluk: Hep çok kolay ya da hep çok zor setler yanıltır. Netlerin sürekli tavan ya da taban yapıyorsa kaynağı değiştir.
• Çözümler: Yanlışlarının çözümüne ulaşabilmek analiz için şarttır; çözümü olmayan bir set yalnızca net verir.
• Güncellik: Bu yıl 11. sınıftaysan, sınavda soruların yeni müfredattan geleceği açıklandı; kullandığın kaynağın hangi programa göre hazırlandığına bak. Ayrıntılar Maarif Modeli ve YKS yazısında.

Branş denemesi ne zaman çözülür?

• Bir dersin konularının çoğu bittiğinde. Kabaca konuların dörtte üçünü bitirmeden çözülen branş denemesi, bilmediklerini ölçer. Daha erken çözmen gerekiyorsa henüz çalışmadığın konulardan gelen soruları "çalışılmadı" diye işaretle ve hesaba katma.
• Zayıf bir testi sık ölçmek için. Genel denemede sürekli geride kalan bir testi her hafta ya da iki haftada bir branşla ölçmek, ilerlemeyi genel denemeyi beklemeden görmeni sağlar.
• Genel denemede çıkan bir sorunu ayırmak için. Genel denemede bir testte düşüş görüyorsan aynı testi branş olarak çözmek, sorunun o derste mi yoksa yorgunlukta mı olduğunu gösterir.
• Hafta içi kısa zamanlarda. Okuldan sonraki bir saatlik boşluk genel deneme için kısadır ama bir branş denemesi ve kısa analizi için yeterlidir.

Günün hangi saatinde çözdüğün de önemlidir. Gece yarısı yorgunken çözülen bir branş denemesi bilgini değil uykusuzluğunu ölçer. Mümkünse dinç olduğun bir saatte, bahara doğru da hafta sonu sabahları çöz.

Haftalık plana nasıl yerleşir?

Aşağıdaki örnek, okula devam eden ve sayısal puan türüne hazırlanan bir 12. sınıf öğrencisinin iki farklı dönemdeki haftasını karşılaştırır. Gün ve dersler senin programına göre değişir; tablonun asıl gösterdiği, branş denemesinin konu dönemindeki yeriyle prova dönemindeki yerinin farkıdır.

Konu döneminde haftada iki üç branş denemesi, konu çalışmasının yanında ölçüm görevi görür. Prova döneminde ise genel denemeler sıklaştığı için branş denemesi tek bir işe, en zayıf testi takip etmeye çekilir. Eşit ağırlık öğrencisinin programında Fizik'in yerini AYT Edebiyat ya da Tarih-1 ve Coğrafya-1, sözel öğrencisinde Sosyal Bilimler-2 bölümleri alır.

Türkiye geneli denemelerin günlerini ve biliniyorsa anahtarların açıklanma saatini deneme takvimi sayfasından görerek branş günlerini genel deneme günlerinden uzağa koyabilirsin; böylece aynı güne iki ölçüm yığılmaz.

Branş netini nasıl okumalısın?

Branş netin çoğu zaman aynı testteki genel deneme netinden biraz yüksek çıkar; dinç başlarsın ve tek bir dersin ritmine girersin. Önemli olan farkın büyüklüğüdür. Son üç branş denemesinin ve son üç genel denemenin ortalamasını yan yana koy:

Değerler varsayımsaldır. Matematikteki 7 netlik fark, bu öğrencinin matematiği bildiğini ama genel denemede o bilgiyi nete çeviremediğini gösterir; çözüm, genel denemede matematiğe başlama zamanını ve sırasını değiştirmek olabilir. Fen'de fark olmaması ise sorunun yorgunlukta değil bilgide olduğunu söyler.

Genel denemelerinin netlerini Karnem sayfasında biriktirebilirsin. Branş netlerini de yanına küçük bir tabloyla, tarih, süreli net ve süresiz net olarak not et; birkaç hafta sonra hangi testte nereden kaybettiğini sayılarla görürsün.

Branş denemesinden sonra 20 dakikalık analiz

Genel denemenin analizi bir saati bulabilir; branşta 20 dakika yeterlidir. Kısa bir sıra:

• Süreli ve süresiz netini yaz.
• Yanlış ve boşları konu adına göre say; aynı konudan iki üç yanlış varsa o konu bu haftanın listesine girer.
• Gerçekten yeni bir şey öğreten bir iki soruyu hata defterine ekle.
• Bir sonraki branş için tek bir hedef koy: "ilk 20 soruyu 25 dakikada bitir" ya da "olumsuz kökleri işaretle" gibi.

Genel denemeler için ayrıntılı analiz yöntemi deneme sonrası analiz yazısında.

Branş denemesinin işe yaramadığı kullanımlar

• Süre tutmadan çözmek. Rahat bir ortamda süresiz çözülen branş, konu testinden farksızdır ve sana yanlış bir güven verir.
• Yalnızca sevdiğin dersin branşını çözmek. İyi olduğun derste yüksek net görmek iyi hissettirir, ama ihtiyaç duyduğun ölçüm zayıf derstedir.
• Dört branşı art arda çözüp genel deneme yerine saymak. Aralarda verdiğin molalar yorgunluğu ve testler arası geçişi ölçümden çıkarır; dört branşın toplamı genel deneme netini vermez.
• Düşük branş netine daha çok branşla cevap vermek. Branş netin konu eksiğinden düşükse çözüm yeni deneme değil, konu çalışmasıdır.
• Analizi atlamak. Anahtara bakıp neti not etmek ve geçmek, ölçümün yarısını boşa harcar.
• Bir serinin bütün denemelerini sırayla bitirmeyi hedeflemek. Amaç kitap bitirmek değil, ölçüm almaktır; tek bir soru tarzına alışmamak için farklı kaynakları karıştır.

Bir de optik meselesi var: branş denemelerinin bir kısmını optik formla çözmek, kodlama alışkanlığını genel deneme dışında da canlı tutar. Özellikle 40 soruluk testlerde her sayfanın sonunda kodlamayı branşta da uygula.